Le chronogramme (ou parfois chronographe) est une inscription en prose ou en vers dont les lettres correspondant à des chiffres dans un système de numération de type littéral (comme la numération littérale grecque, la numération littérale arabe ou la numération hébraïque, etc.) permettent de former la date d'un événement.

PropertyValue
dbpedia-owl:abstract
  • Le chronogramme (ou parfois chronographe) est une inscription en prose ou en vers dont les lettres correspondant à des chiffres dans un système de numération de type littéral (comme la numération littérale grecque, la numération littérale arabe ou la numération hébraïque, etc.) permettent de former la date d'un événement. Les chiffres romains ayant été confondus avec des lettres, ils ont aussi été utilisés ainsi (M = 1000, D = 500, C = 100, L = 50, X = 10, V = 5, I = 1).Dans un chronogramme pur, chaque mot contient un chiffre ; un chronogramme naturel donne tous les chiffres dans l'ordre correct, par exemple « aMore MatVrItas » = MMVI = 2006.Jusqu'au XVIIIe siècle, les chronogrammes étaient très en vogue, surtout en Allemagne et dans les Pays-Bas autrichiens.
  • Een jaardicht of chronogram bestaat uit één of meer versregels, of een korte spreuk, waarin de letters M, D, C, L, X, U, V, W, I en Y als Romeinse cijfers beschouwd, bij samentelling een bepaald jaartal geven(synoniem: chronogram, jaartalvers, getalvers, tijdvers, carnacioen). Alle letters die in de tekst voorkomen, die een Romeins cijfer voorstellen, moeten gebruikt worden. Meestal staan zij als hoofdletters of groter afgebeeld, soms ook in een andere kleur. Strikt genomen moet de tekst in het Latijn gesteld zijn, in elk woord van de tekst moet minstens één Romeins cijfer voorkomen en de letter U moet als V geschreven worden.Het chronogram op de kerk van Rupelmonde bijvoorbeeld, GLORIOSE VICIT DRACONEM (Roemrijk overwon hij de draak) (zie foto) geeft het bouwjaar 1758 aan: L (50) + I (1) + V (5) + I (1) + C (100) + I (1) + D (500) + C (100) + M (1000) = 1758Gaat het jaartalvers over een bepaalde gebeurtenis, dan geeft het getal het jaartal aan waarin deze heeft plaatsgevonden.De vorm wordt veel gebruikt in eerste stenen, uithangborden en gevelstenen. Door het gekunstelde karakter laat de begrijpelijkheid van de tekst soms te wensen over.Een chronogram met een vrome maar toch ook hypocriete ondertoon staat op de tiendschuur van de abdij van Herkenrode in Hasselt. Abdis Anna Catharina de Lamboy liet er het jaartal 1656 opzetten als L'ABONDANCE DE DIEV (De overvloed van God, terwijl het om een tiendschuur gaat, toch een belastingkantoor avant la lettre).Boven de ingang van de dorpskerk van Spalbeek, een deelgemeente van Hasselt is een chronogram aangebracht, verwijzend naar de inwijding van de kerk door bisschop Doutreloux in 1890.Een chronogram kan in vrijwel iedere Europese taal worden gemaakt, zoals te zien is in onder andere Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, maar traditioneel worden zij vanuit het Latijn gemaakt.
  • A chronogram is a sentence or inscription in which specific letters, interpreted as numerals, stand for a particular date when rearranged. The word, meaning "time writing", derives from the Greek words chronos ("time") and gramma ("letter"). In the pure chronogram each word contains a numeral, the natural chronogram shows all numerals in the correct numerical order, e.g. AMORE MATVRITAS = MMVI = 2006. Chronograms in versification are referred to as chronosticha if they are written in hexameter and chronodisticha if they are written in distich.In the ancient Indonesian Hindu-Buddhist tradition, especially in ancient Java, chronograms were called chandrasengkala and usually used in inscriptions to signify a given year in the Saka Calendar. Certain words were assigned their specific number, and poetic phrases were formed from these selected words to describe particular events that have their own numerical meanings. For example, the candrasengkala "sirna ilang kertaning bumi" ("the wealth of earth disappeared and diminished") (sirna = 0, ilang = 0, kerta = 4, bumi = 1) corresponds to the year 1400 in the Saka Calendar (1478 CE), the date of the fall of the Majapahit Empire.
  • Chronostych lub chronogram – jeden ze sposobów zapisywania dat rocznych stosowany w okresie baroku.Jest to coś w rodzaju łamigłówki wykorzystującej fakt, że w alfabecie łacińskim litery I, V, X, L, C, D, M pełnią jednocześnie funkcje cyfr rzymskich. Do zapisania w ten sposób daty używano cytatów z Pisma świętego lub wierszy. Aby odczytać datę, należy zsumować wartości liczbowe liter będących jednocześnie cyframi. Dla ułatwienia litery te wyróżniano odmiennym modułem.haeC est ConstrVCta pro gLorIa aC VeneratIone IesV MarIae IosephI IpsI VsqVe beatae ConsangVInItatIs ChrIstI (To jest budowla dla chwały i czci Jezusa, Marii, Józefa, ich samych oraz błogosławionych krewnych Chrystusa) głosi napis w pocysterskim kościele pw. św. Józefa w Krzeszowie, umieszczony nad emporą organową, pomiędzy namalowanymi tam czterema ewangelistami. Podaje on jednocześnie datę rozpoczęcia prac malarskich w kościele: C+C+V+C+L+I+C+V+I+I+V+M+I+I+I+I+I+V+V+C+V+I+I+I+C+I+Iczyli 100+100+5+100+50+1+100+5+1+1+5+1000+1+1+1+1+1+5+5+100+5+1+1+1+100+1+1a więc rok 1693.Należy zwrócić uwagę, że w tekście nie pojawia się ani jedna zbędna litera – cyfra.Ten charakterystycznie dla baroku udziwniony sposób datowania stosowany był nie tylko na inskrypcjach, ale i w twórczości literackiej, a także naukowej. Pochodzący ze Lwowa Michał Boym, jezuicki misjonarz na Dalekim Wschodzie i wysłannik cesarza Chin do papieża, a jednocześnie botanik, w swym dziele Flora sinensis (Flora Chin) zadedykowanym Leopoldowi I, w każdym wierszu dzieła umieszcza datę koronacji swego mecenasa na króla Węgier (1655).Czasami stosowano w połączeniu z chronostychem kabalistyczną formę zapisu dat, co było jeszcze większym wyzwaniem dla autorów.
  • A kronogramma egy olyan – általában latin nyelven íródott – mondat vagy felirat, amelyben bizonyos betűket római számokként értelmezve, majd összeadva egy számot, általában egy évszámot kapunk eredményül. A szó a görög kronosz (Κρόνος, Kronosz titán nevéből), azaz idő és a gamma, azaz betű szavak összetételéből született. Szabályos kronogrammáról akkor beszélünk, ha az évszám kiadása érdekében minden egyes olyan betűt számításba veszünk, amelyet megfeleltethetünk egy-egy római számnak. Abban az esetben, ha csak bizonyos betűket kell figyelembe venni, akkor azokat általában kiemelték, a szöveg többi részéhez képest megnagyobbították, megvastagították, kőbe vésett felirat esetén mélyebben vésve emelték ki vagy akár színezést alkalmaztak. A nem verses kronogrammát kronosztikonnak is nevezik.
  • Un cronogramma è una frase o un verso latino in cui alcune lettere corrispondono a numeri romani che, sommati, danno la data dell'evento al quale il testo si riferisce.Le lettere-numeri sono rese accentuate, o per spessore o con l'uso di colore (oro, rosso). Nel cronogramma naturale ogni parola contiene una lettera-numero, nel cronogramma puro di ciò nell'ordine corretto, ad esempio: AMORE MATVRITAS = MMVI = 2006. L'arte del cronogramma si è diffusa specialmente in epoca Barocca in Germania e Francia.
  • Ein Chronogramm (oder Eteostichon) ist ein Satzteil, ein Satz, ein Sinnspruch oder eine Inschrift, meist ein Vers in lateinischer Sprache, bei der die Summe aller darin vorkommenden Buchstaben, die zugleich römische Zahlensymbole sind (I, V, X, L, C, D, M), die Jahreszahl des Ereignisses ergeben, auf das sich der Text bezieht. Entscheidend ist allein die Summe der Zahlenwertbuchstaben, die sonst bei römischen Zahlen übliche Subtraktion kleinerer Zahlenwerte von folgenden größeren erfolgt nicht.Die Zahlbuchstaben sind meist hervorgehoben, etwa durch Großschreibung oder Verdickung der Buchstaben bzw. durch farbliche Abhebung mittels Rötung oder Vergoldung. Eine Besonderheit bilden Krypto(chrono)gramme, bei denen die Zahlbuchstaben nicht gekennzeichnet sind und „verborgen“ bleiben.Der Buchstabe Y kann als I + I = 2 gezählt werden, ähnlich W als V + V = 10.
  • Chronogram (zápis času, z řeckého χρόνος chronos (čas), γράμμα gramma (písmeno)) je obvykle latinský nápis, v němž všechna písmena, která mohou být římskými číslicemi, dávají dohromady jejich číselný součet – datum, které se vztahuje k osobě, věci nebo události, o níž se nápis zmiňuje.
dbpedia-owl:thumbnail
dbpedia-owl:wikiPageExternalLink
dbpedia-owl:wikiPageID
  • 625095 (xsd:integer)
dbpedia-owl:wikiPageLength
  • 3119 (xsd:integer)
dbpedia-owl:wikiPageOutDegree
  • 20 (xsd:integer)
dbpedia-owl:wikiPageRevisionID
  • 103492689 (xsd:integer)
dbpedia-owl:wikiPageWikiLink
prop-fr:commons
  • Category:Chronograms in writing
prop-fr:wikiPageUsesTemplate
prop-fr:wiktionary
  • chronogramme
dcterms:subject
rdfs:comment
  • Le chronogramme (ou parfois chronographe) est une inscription en prose ou en vers dont les lettres correspondant à des chiffres dans un système de numération de type littéral (comme la numération littérale grecque, la numération littérale arabe ou la numération hébraïque, etc.) permettent de former la date d'un événement.
  • Chronogram (zápis času, z řeckého χρόνος chronos (čas), γράμμα gramma (písmeno)) je obvykle latinský nápis, v němž všechna písmena, která mohou být římskými číslicemi, dávají dohromady jejich číselný součet – datum, které se vztahuje k osobě, věci nebo události, o níž se nápis zmiňuje.
  • Een jaardicht of chronogram bestaat uit één of meer versregels, of een korte spreuk, waarin de letters M, D, C, L, X, U, V, W, I en Y als Romeinse cijfers beschouwd, bij samentelling een bepaald jaartal geven(synoniem: chronogram, jaartalvers, getalvers, tijdvers, carnacioen). Alle letters die in de tekst voorkomen, die een Romeins cijfer voorstellen, moeten gebruikt worden. Meestal staan zij als hoofdletters of groter afgebeeld, soms ook in een andere kleur.
  • A kronogramma egy olyan – általában latin nyelven íródott – mondat vagy felirat, amelyben bizonyos betűket római számokként értelmezve, majd összeadva egy számot, általában egy évszámot kapunk eredményül. A szó a görög kronosz (Κρόνος, Kronosz titán nevéből), azaz idő és a gamma, azaz betű szavak összetételéből született. Szabályos kronogrammáról akkor beszélünk, ha az évszám kiadása érdekében minden egyes olyan betűt számításba veszünk, amelyet megfeleltethetünk egy-egy római számnak.
  • Un cronogramma è una frase o un verso latino in cui alcune lettere corrispondono a numeri romani che, sommati, danno la data dell'evento al quale il testo si riferisce.Le lettere-numeri sono rese accentuate, o per spessore o con l'uso di colore (oro, rosso). Nel cronogramma naturale ogni parola contiene una lettera-numero, nel cronogramma puro di ciò nell'ordine corretto, ad esempio: AMORE MATVRITAS = MMVI = 2006.
  • Chronostych lub chronogram – jeden ze sposobów zapisywania dat rocznych stosowany w okresie baroku.Jest to coś w rodzaju łamigłówki wykorzystującej fakt, że w alfabecie łacińskim litery I, V, X, L, C, D, M pełnią jednocześnie funkcje cyfr rzymskich. Do zapisania w ten sposób daty używano cytatów z Pisma świętego lub wierszy. Aby odczytać datę, należy zsumować wartości liczbowe liter będących jednocześnie cyframi.
  • Ein Chronogramm (oder Eteostichon) ist ein Satzteil, ein Satz, ein Sinnspruch oder eine Inschrift, meist ein Vers in lateinischer Sprache, bei der die Summe aller darin vorkommenden Buchstaben, die zugleich römische Zahlensymbole sind (I, V, X, L, C, D, M), die Jahreszahl des Ereignisses ergeben, auf das sich der Text bezieht.
  • A chronogram is a sentence or inscription in which specific letters, interpreted as numerals, stand for a particular date when rearranged. The word, meaning "time writing", derives from the Greek words chronos ("time") and gramma ("letter"). In the pure chronogram each word contains a numeral, the natural chronogram shows all numerals in the correct numerical order, e.g. AMORE MATVRITAS = MMVI = 2006.
rdfs:label
  • Chronogramme
  • Chronogram
  • Chronogram
  • Chronogramm
  • Chronostych
  • Cronogramma
  • Jaardicht
  • Kronogramma
owl:sameAs
http://www.w3.org/ns/prov#wasDerivedFrom
foaf:depiction
foaf:isPrimaryTopicOf
is dbpedia-owl:wikiPageDisambiguates of
is dbpedia-owl:wikiPageWikiLink of
is foaf:primaryTopic of